Myiarchus

No existen versiones revisadas de esta página, por lo que no se ha comprobado si cumple los estándares.

Myiarchus es un género de aves paseriformes perteneciente a la familia Tyrannidae que agrupa a numerosas especies nativas de las Américas, algunas de las cuales se reproducen desde el sureste de Canadá y Estados Unidos migrando hacia el sur, y que se distribuyen desde México, por toda América Central, islas del Caribe, América del Sur (inclusive islas Galápagos), hasta el centro sur de Argentina.[10] A sus miembros se les conoce por el nombre común de copetones[11] y también burlistos, atrapamoscas, chileros o güises, entre otros.[12]

Myiarchus
Archivo:Myiarchus ferox-Short-crested Flycatcher.JPG
Myiarchus ferox, la especie tipo del género.
Taxonomía
Reino: Animalia
Filo: Chordata
Clase: Aves
Orden: Passeriformes
Familia: Tyrannidae
Subfamilia: Tyranninae
Tribu: Myiarchini
Género: Myiarchus
Cabanis, 1844[1]
Especie tipo
Muscicapa ferox = Myiarchus ferox[2][3]
Gmelin, 1789
Especies
22, véase el texto.
Sinonimia

Onychopterus Reichenbach, 1850[4]
Kaupornis Bonaparte, 1854[5]
Myionax Cabanis & Heine Jr., 1859[6]
Eribates Ridgway, 1893[7]
Hylonax Ridgway, 1905[8]
Muscifur Bangs & T.E. Penard, 1921[9]
Myarchus (variación)

Página no enlazada a Wikidata y añade el enlace en español: Myiarchus.

Características

editar

Las aves de este género son un numeroso grupo de tiránidos bastante grandes, midiendo entre 16 y 20 cm de longitud, encontrados ampliamente en ambientes semiabiertos o bordes de bosques. La mayoría son muy similares entre sí en patrón de plumaje, en general pardo oliváceo por arriba, pecho y garganta grisáceos y vientre amarillento (con la notable excepción del todo rufo M. semirufus), por lo que es mejor identificarlos por sus cantos generalmente diferenciados y sus zonas de distribución. Exhiben una crista generalmente del mismo color pero más oscura que el dorso, las alas son oscuras con bordes y dos barras grisáceo pálido. Usualmente construyen sus nidos en cavidades en árboles.[13]

Sistemática

editar

El género Myiarchus fue propuesto por el ornitólogo alemán Jean Cabanis en 1844;[1] la especie tipo subsecuentemente designada es Muscicapa ferox, actualmente Myiarchus ferox.

Etimología

editar

El nombre genérico masculino «Myiarchus» se compone de las palabras del griego «μυια muia, μυιας muias» que significa ‘mosca’, y «αρχος arkhos» que significa ‘jefe’.[14]

Taxonomía

editar

Los datos genéticos de Joseph et al. 2004[15] indican que el género es monofilético, con la posible excepción de los morfológicamente diferentes M. semirufus y M. magnirostris. Dentro del género son evidentes dos clados principales: (1) el grupo primariamente sudamericano compuesto de todas las especies residentes (semirufus, tuberculifer, swainsoni, venezuelensis, panamensis, apicalis, phaeocephalus, cephalotes y magnirostris) con la excepción de M. tyrannulus e incluyendo al jamaicano M. barbirostris, y (2) un grupo centroamericano - norteamericano - caribeño compuesto de las especies restantes y M. tyrannulus.[16]

El taxón Myiarchus flavidior, tradicionalmente tratado como una subespecie de Myiarchus nuttingi y anteriormente de M. cinerascens, es considerado como una especie separada por la clasificación Clements Checklist/eBird con base en análisis de caracteres vocales, preferencias de hábitat y simpatría sin entrecruzamiento entre flavidior y nuttingi, además, de un estudio molecular de 2012, que descubrió que son profundamente divergentes y posiblemente parafiléticos.[17] Sin embargo la clasificación del Congreso Ornitológico Internacional (IOC)[18] y la recientemente clasificación unificada Avilist,[10] continúan a tratarla como una subespecie.

Los amplios estudios genético-moleculares realizados por Tello et al. (2009) descubrieron una cantidad de relaciones novedosas dentro de la familia Tyrannidae que todavía no están reflejadas en la mayoría de las clasificaciones.[19] Siguiendo estos estudios, Ohlson et al. (2013) propusieron dividir Tyrannidae en cinco familias. Según el ordenamiento propuesto, Myiarchus permanece en Tyrannidae, en una subfamilia Tyranninae Vigors, 1825, en una tribu Myiarchini Hellmayr, 1927, junto a Casiornis, Sirystes y Rhytipterna.[20]

Lista de especies

editar

Según la clasificación AviList: The Global Avian Checklist,[10] el género agrupa a las siguientes especies con el respectivo nombre popular de acuerdo con la Sociedad Española de Ornitología (SEO):[11]

Imagen Nombre científico Autor Nombre común Estado de conservación[21] Distribución
Archivo:Myiarchus semirufus Rufous Flycatcher; Punta Sal, Tumbes, Peru.jpg Myiarchus semirufus P.L. Sclater & Salvin, 1878 copetón rufo
VU
Archivo:Myiarchus semirufus map.svg
Archivo:Myiarchus yucatanensis.jpg Myiarchus yucatanensis Lawrence, 1871 copetón yucateco
LC
Archivo:Myiarchus yucatanensis map.svg
Archivo:Sad Flycatcher RWD2.jpg Myiarchus barbirostris (Swainson, 1827) copetón jamaicano
LC
Archivo:Myiarchus barbirostris map.svg
Archivo:Myiarchus tuberculifer tuberculifer Dusky-capped Flycatcher; Presidente Figueiredo, Amazonas, Brazil.jpg Myiarchus tuberculifer (d'Orbigny & Lafresnaye ,1837) copetón capirotado
LC
Archivo:Myiarchus tuberculifer map.svg
Archivo:Myiarchus swainsoni - Swainson's Flycatcher; Iporanga, São Paulo; Brazil.jpg Myiarchus swainsoni Cabanis & Heine Jr. ,1860 copetón de Swainson
LC
Archivo:Myiarchus swainsoni map.svg
Archivo:Myiarchus venezuelensis Venezuelan Flycatcher; La Guajira, Colombia.jpg Myiarchus venezuelensis Lawrence, 1865 copetón venezolano
LC
Archivo:Myiarchus venezuelensis map.svg
Archivo:Myiarchus panamensis -Panama-8a.jpg Myiarchus panamensis Lawrence, 1861 copetón panameño
LC
Archivo:Myiarchus panamensis map.svg
Archivo:Maria-cavaleira (Myiarchus ferox) - Short-crested Flycatcher.jpg Myiarchus ferox (Gmelin, 1789) copetón feroz
LC
Archivo:Myiarchus ferox map.svg
Archivo:Myiarchus apicalis Atrapamoscas apical Apical Flycatcher (8937699247).jpg Myiarchus apicalis P.L. Sclater & Salvin, 1881 copetón apical
LC
Archivo:Myiarchus apicalis map.svg
Archivo:Myiarchus cephalotes (Atrapamoscas montañero) (16275077575).jpg Myiarchus cephalotes Taczanowski, 1880 copetón montañero
LC
Archivo:Myiarchus cephalotes map.svg
Archivo:Sooty-crowned Flycatcher (Myiarchus phaeocephalus) (20027044745).jpg Myiarchus phaeocephalus P.L. Sclater, 1860 copetón tiznado
LC
Archivo:Myiarchus phaeocephalus map.svg
Archivo:Myiarchus cinerascens.jpg Myiarchus cinerascens (Lawrence, 1851) copetón cenizo
LC
Archivo:Myiarchus cinerascens map.svg
Archivo:Nuttings Flycatcher (Myiarchus nuttingi) (8079389367).jpg Myiarchus nuttingi Ridgway, 1882 copetón de Nutting
LC
Archivo:Myiarchus nuttingi map.svg
Archivo:Nuttings Flycatcher (Myiarchus nuttingi) (5783240473).jpg Myiarchus (nuttingi) flavidior[17] van Rossem, 1936 copetón salvadoreño
NE
Archivo:Myiarchus crinitus SamSmith Park Toronto.jpg Myiarchus crinitus (Linnaeus, 1758) copetón viajero
LC
Archivo:Myiarchus crinitus map.svg
Archivo:Myiarchus tyrannulus -Piraju, Sao Paulo, Brazil-8.jpg Myiarchus tyrannulus (Statius Müller, 1776) copetón tiranillo
LC
Archivo:Myiarchus tyrannulus map.svg
Archivo:Galapagos flycatcher (33936548318).jpg Myiarchus magnirostris (Gould, 1839) copetón de Galápagos
LC
Archivo:Galapagos in Ecuador (real location) (cropped).svg
Archivo:Grenada Flycatcher (12590870955).jpg Myiarchus nugator Riley, 1904 copetón de Granada
LC
Archivo:Myiarchus nugator map.svg
Archivo:Rufous-tailed flycatcher (Myiarchus validus).JPG Myiarchus validus Cabanis, 1847 copetón colirrufo
LC
Archivo:Myiarchus validus map.svg
Archivo:La Sagra's flycatcher (Myiarchus sagrae).JPG Myiarchus sagrae (Gundlach, 1852) copetón de De La Sagra
LC
Archivo:Myiarchus sagrae map.svg
Archivo:Stolid flycatcher (Myiarchus stolidus stolidus).jpg Myiarchus stolidus (Gosse, 1847) copetón bobito
LC
Archivo:Myiarchus stolidus map.svg
Archivo:Puerto Rican Flycatcher (cropped).jpg Myiarchus antillarum (Bryant, 1866) copetón puertorriqueño
LC
Archivo:Myiarchus antillarum map.svg
Archivo:Lesser Antillean flycatcher.jpg Myiarchus oberi Lawrence, 1877 copetón de Ober
LC
Archivo:Myiarchus oberi map.svg

Referencias

editar
  1. ↑ 1,0 1,1 Cabanis, J., 1844 en:Tschudi, J.J. von (1844). «Avium conspectus quae in Republica Peruana reperiuntur et pleraeque observatae vel collectae sunt in itinere». Archiv für Naturgeschichte (en latín). 10: 376 pp. + 8 tt. Pt1: 262-317. Berlín: Nicholai'schen Buchhandlung. Myiarchus p. 272 Disponible en Biodiversitas Heritage Library. ISSN 0365-6136. 
  2. ↑ Zoonomen Nomenclatural data (2013) Alan P. Peterson. Ver Myiarchus en Tyrannidae. Acceso: 29 de septiembre de 2015.
  3. ↑ Copetón feroz Myiarchus ferox (Gmelin, JF, 1789) en Avibase. Consultada el 29 de septiembre de 2015.
  4. ↑ Onychopterus Richmond Index – Genera Oberholseria - Oxuirus – Division of Birds at the National Museum of Natural History, Washington, D.C.
  5. ↑ Kauponis Richmond Index – Genera Kakamega - Kurutreron – Division of Birds at the National Museum of Natural History, Washington, D.C.
  6. ↑ Myionax Richmond Index – Genera Macabra – Myzanthe – Division of Birds at the National Museum of Natural History, Washington, D.C.
  7. ↑ Eribates Richmond Index – Genera Eafa - Eyramytis – Division of Birds at the National Museum of Natural History, Washington, D.C.
  8. ↑ Hylonax Richmond Index – Genera Haagneria - Hyreus – Division of Birds at the National Museum of Natural History, Washington, D.C.
  9. ↑ Muscifur Richmond Index – Genera Macabra – Myzanthe – Division of Birds at the National Museum of Natural History, Washington, D.C.
  10. ↑ 10,0 10,1 10,2 AviList Core Team (2025). AviList: The Global Avian Checklist, v2025 (xlsx) (en inglés). doi:10.2173/avilist.v2025. Consultado el 02/01/2026. 
  11. ↑ 11,0 11,1 Bernis, F; De Juana, E; Del Hoyo, J; Fernández-Cruz, M; Ferrer, X; Sáez-Royuela, R; Sargatal, J (2004). «Nombres en castellano de las aves del mundo recomendados por la Sociedad Española de Ornitología (Novena parte: Orden Passeriformes, Familias Cotingidae a Motacillidae)». Ardeola. Handbook of the Birds of the World (Madrid: SEO/BirdLife) 51 (2): 491-499. ISSN 0570-7358. Consultado el 29 de septiembre de 2015. P. 496. 
  12. ↑ Copetón Capirotado Myiarchus tuberculifer (d'Orbigny & Lafresnaye, 1837) en Avibase. Consultada el 29 de septiembre de 2015.
  13. ↑ Ridgely, R.; Tudor, G. (2009). Field guide to the songbirds of South America: the passerines. Mildred Wyatt-World series in ornithology (en inglés) (1a. edición). Austin: University of Texas Press. ISBN 978-0-292-71748-0. «Myiarchus, p. 471-473, lámina 59(11-16)». 
  14. ↑ Jobling, J.A. (2010). Helm Dictionary of Scientific Bird Names (en inglés). Londres: Bloomsbury Publishing. pp. 1-432. ISBN 9781408133262. «Myiarchus, p. 263». 
  15. ↑ Joseph, L., Wilke, T., Bermingham, E., Alpers, D. & Ricklefs, D.E. (2004). «Towards a phylogenetic framework for the evolution of shakes, rattles, and rolls in Myiarchus tyrant-flycatchers (Aves: Passeriformes: Tyrannidae).» Resumen. Molecular Phylogenetics & Evolution 31: 139–152.
  16. ↑ Part 8. Suboscine Passeriformes, C (Tyrannidae to Tityridae) Ver Nota 134 en Tyrannidae en A Classification of the Bird Species of South America - South American Classification Committee - American Ornithologists' Union. En inglés.
  17. ↑ 17,0 17,1 Juárez, R. & van Dort, J. (2025). «Salvadoran Flycatcher (Myiarchus flavidior)». En Sly, N.D., ed. Birds of the World (en inglés) (Ithaca, NY: Cornell Lab of Ornithology). doi:10.2173/bow.nutfly2.01. Consultado el 2 de diciembre de 2025. 
  18. ↑ Gill, F., Donsker, D. & Rasmussen, P. (ed.). «Tyrant flycatchers». IOC – World Bird List (en inglés).  Consultado el 2 de enero de 2026. Versión/Año: 15.1./2025.
  19. ↑ Tello, J.G., Moyle, R.G., Marchese, D.J. & Cracraft, J. (2009). «Phylogeny and phylogenetic classification of the tyrant flycatchers, cotingas, manakins, and their allies (Aves: Tyrannides).». Cladistics (25): 1-39. ISSN 0748-3007. doi:10.1111/j.1096-0031.2009.00254.x. 
  20. ↑ Ohlson, J. I.; Irestedt, M.; Ericson, P.G.P.; Fjeldså, J. (2013). «Phylogeny and classification of the New World suboscines (Aves, Passeriformes).». Zootaxa (en inglés) (3613): 1-35. ISSN 1175-5326. doi:10.11646/zootaxa.3613.1.1. 
  21. ↑ BirdLife International. (2022). Myiarchus. Lista Roja de especies amenazadas de la UICN 2025.2 (en inglés). Consultada el 02 de enero de 2026.

Enlaces externos

editar